غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
361
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
حكومت ايالت مهم آذربايجان را به او سپرد و او را ملقب به « نايب الاياله » كرد . « 1 » بهطور قطع مىتوان گفت اين دوره از حكومت فريدون ميرزا در آذربايجان تا اواخر 1252 ه . ق به طول انجاميده است . زيرا طى حكمى كه از سوى برادرش محمد شاه قاجار در ذىحجه 1251 ه . ق درباره انتصاب ميرزا رضا به كلانترى تبريز ، به وى نوشته فريدون ميرزا موظف شده است در امور مالى نظر ميرزا رضا را بپذيرد و در احترام به وى كوتاهى نورزد . « 2 » پس از چندى شاه او را به تهران فراخواند تا از وجودش در لشكركشىهاى خود استفاده كند و به جاى او قهرمان ميرزا را به آذربايجان گماشت . « 3 » فريدون ميرزا در حدود ذىحجه 1252 ه . ق به تهران رسيد و چون شاه قصد داشت براى فتح هرات لشكركشى كند ، فريدون ميرزا را با 5 فوج سرباز و توپخانه و قورخانه در دهم ربيع الاول بهعنوان پيشاهنگ سپاه به طرف سمنان فرستاد و خود نيز با لشكر روانه شرق ايران شد . اما در راه فرستاده حاكم خراسان خبر رساند كه و با در خراسان شايع شده است و بهتر است فتح هرات به موقع ديگرى موكول شود . محمد شاه از فيروزكوه ، روانه سركوبى تركمانان در مناطق شرقى درياى خزر شد و به فريدون ميرزا دستور داد با انتخاب پنج هزار سوار دلير و ششتوپ به طرف « قارى قلعه » از قلعههاى مستحكم تركمانان رفته آن را بگشايد . هنگامى كه فريدون ميرزا به قارى قلعه رسيد تركمانان با ده هزار سوار آماده مبارزه بودند . فريدون ميرزا و سپاهيانش آنها را شكست داده و مجبور به فرار بهسوى خيوه و خوارزم كرد . لشكريان فريدون ميرزا آنها را تعقيب و 300 نفر آنان را كشته و 250 تن اسير گرفتند و غنايم فراوان در قارى
--> ( 1 ) - محمد تقى لسان الملك سپهر : پيشين 1 / 612 ؛ محمد حسن خان اعتماد السلطنه : پيشين / 912 ( 2 ) - نادر ميرزا قاجار : پيشين / 174 ( 3 ) - همانجا ؛ محمد حسن خان اعتماد السلطنه : پيشين / 916